Salamat po Pangulong Arroyo para sa footbridge na ito

Ito ang higanteng tarpaulin na magkabilaang bumabalandra sa mga dumadaan ng Commonwealth Avenue, patungong Quezon Memorial Circle. “Calling card” kumbaga ni Gloria Arroyo sa paghahanap ng legacy ng kanyang termino. Na kahit ang opisyal sa Quezon City na nagpagawa ng anunyso na bawal ang political propaganda sa mga lansangan nito ay tila nagkikibit-balikat na lamang.

Bahagi ang kalakaran ng impunity sa administrasyong Arroyo: malinaw ang polisiya na itinatag, kahit indirekta, ng kanyang administrasyon, at siya mismo ang unang babaluktot nito kung may political stakes na mahihita. Nagmimistulang kontradiktoryo ang dalawang bumabandilang tarpaulin sa kalsada ng Quezon City, pero hindi naman talaga.

Una, ang pagsasawalang aksyon ng mismong city government ay tasitong pagtanggap sa mas mataas na kapangyarihan at ang kabaluktutan nito. At ikalawa, ang MMDA, tulad ng iba pang ahensyang pampamahalaan, na naglagay ng ad ay personal na kasangkapan ng politiko. Ito ang interes na itinataguyod nila, hindi ang sa mamamayan.

Imahen mula sa http://http://www.flickr.com/photos/byaherong-pinoy/5949702250.

Bawat pangulo ay mayroong pahabol na megalomia sa pagtatapos ng kanilang termino. Naunsyaming Film Palace at Marcos bust sa mag-asawang diktador. Kay Cory Aquino ay ang mga flyover na dapat ay mag-iibsan ng trafiko gayong ang preferensiya ay ang pribadong sasakyan. At ang kay Arroyo, sa photo finish nito, ang mga infrastruktura ng mobilidad: NLEX, SLEX, Subic-Clark-Tarlac Expressway, extensyon ng MRT hanggang Monumento, at ito ngang footbridge.

Tulad ng lohika kay Aquino, ang layon ay di lamang pabilisin ang daloy ng sasakyan kundi ang daloy ng kapital na hinihimok ng mga infrastruktura. Hindi ba’t ang flyover ay parang kabuteng nagsulputan sa mayor na interseksyon ng negosyo, tulad ng mall, halimbawa? Ang kay Arroyo ay ang pagpapabilis ng mobilidad ng produkto, mula pabrika tungo sa daungan at paliparan.

At ang tokenismo ng infrastruktura ay ang footbridge, na ang layon ay hindi para gawing kumbiyente ang mobilidad ng pedestriano kundi para tanggalin ang uring anakpawis sa equation ng pagpapadaloy ng kapital. Kumbaga, hindi dapat sagabal ang abang uring namamasahe sa mas prinayoridad na pagpapadaloy ng kapital.

Imahen mula sa http://www.daylife.com

Kaya rin pagkatagal-tagal bago napatino ang disenyo ng footbridge, lalo na sa Commonwealth Avenue. Wala yatang master plan na sinusunod ang pagpapalawak nitong kalsada. Gagamitin ang lumang footbridges na sa gitna ng kalsada ang magkabilang dulo. O nagtayo ng bagong footbridges, dahil pabago-bago ang sakop ng pagpapalawak, ay nananatiling kapos at mali ang akyatan at babaan.

Dahil nalaglag sa pabor ang dating punong chuwariwap (chu-chu o sipsip) ni Arroyo sa MMDA, si Bayani Fernando, napalitan ang pink at blue na color scheme. Ngayon naman ay pinitahan ng mapusyaw na luntian ang footbridges. Tunay na ipinapahiwatig na kosmetiko ang politika ng struktura, na kayang baguhin ang pabalat para sa interes ng politiko ng bansa.

Ang tarpaulin ay isang pahayag: kung ano, sino, kailan, paano, bakit at saan ang isang pangyayari. Sa sarili nito, inaako ang mensahe na parang ang gumawa ng tarpaulin (MMDA at mamamayan) ay ang mensahero. At kung gayon, ang mga gumagamit ng footbridge at dumadaan na natatanaw ito ay nagpapasalamat sa kumbiyenteng pagpapadaloy ng trafiko.

Ang karaniwang gawain ng anunsyo ay direktang akdain ang awtor nito, at ang awtoridad nitong awtor. Sa maraming pagkakataon, ang mismong politiko (pangalan at imahen) ang nagsasaad ng paproyektong sinasambit ng anunsyo, at ang ebidensya na ang konstruksyon ay mayroong patron.

Sa insidente ng tarpaulin sa footbridges, ang awtor ay ang lumikha nito, pati ang mismong inanimate object ng footbridge. Nagpapasalamat ang footbridge sa indexikong “reason for being” nito: na ginawa ito hindi para madaanan ng pedestriano at paluwagin ang daan sa sasakyan kundi para magpasalamat sa awtor nito. Ito ang lohika ng calling card: ginawa para sa pagkilala ng designasyon ng kapangyarihan ng may ngalan nito.

Ang lohika ng calling card ni Arroyo ang siya ring pinagpupunyagi ng kilusang masa: ang pag-uugnay ng iba pang nakamit ng administrasyong ito, ang mga bagay na hindi nito sinasambit—Ampatuan massacre, fertilizer scam, election scam, kickbacks at lahat ng bahagi ng serye ng skandalo at anomalya nito. Kung hindi ito sinasambit—ng slogan, prop, politikal na sining, tulang protesta at iba pa—mananatiling walang awtor ang mga skandalong naging ofisyal na kalakaran sa nation-management ni Arroyo.

Kaya ang sinasambit ng pasasalamat ng tao at footbridge kay Arroyo ay ang hindi rin nito inilalahad. Double-dressing kumbaga (footbridge bilang aguinaldo ni Arroyo, at bilang pantakip sa mga anomalidad nito). At kung gayon, ang kailangan sambitin ay ang dobleng ibinaon na mensahe: na sa pagtatapos ni Arroyo, tiyaking nananatiling nakabuyanyang ang ibinabaong pruweba ng pandarambong nito, na huwag na siyang mahalal muli, pati ang mga galamay nito, at tiyakin siyang makasuhan at makulong.

Unang nailathala sa Pasintabi kolum noong ika-8 ng Pebrero, 2010, Pinoyweekly.org.

El Niño

Enero pa lang, tag-init na. Kaliligo pa lang, pinagpapawisan na. Iniisip pa lang kailangang bumiyahe sa labas, nanlalata na. Lahat ng ito ay sinisisi sa el nino. Na ipinagtataka ko dahil anti-bata ang isinasaad ng katawagan sa penomenon. Pamaktol-maktol daw kaya parang brat na lalakeng paslit.

Tulad ng pagsasaalang-alang sa paslit bilang esensyal na spoiled brat, kinakasangkapan din ang el nino bilang dahilan ng lahat ng kasalukuyang krisis. Madaling nakakita ng politikal na bukana si Gloria Arroyo.

Ang el nino ang salarin kung bakit may krisis sa enerhiya ang bansa, na parang ang pangkalahatang supply ng power ay nakabatay lamang sa hydro dam. At dahil may krisis sa bansa—sa partikular, sa Mindanao na dumaranas na ng anim na oras na blackout—muli na namang pinapalutang ang idea ng emergency power ni Arroyo.

Tulad ng nauna sa kanya, si Arroyo ay wala na namang masterplan para sa enerhiya, kasama ang paghahanap ng sustainable sources, tulad ng araw, hangin, at maging alon ng dagat. Imbis na ito ang tunguhin, ang direksyon ay pagsuporta sa planong coal plants, na ang panggagalingan ay mula sa pag-angkat ng batong uling sa Tsina, at ang muling pagbuhay sa nuclear, sa partikular ang Bataan nuclear power plant.

Ang el nino at ang pagsisimula ng power shortage sa Metro Manila at Luzon ay nagiging susi rin sa failure ng eleksyon sa Mayo 2010. Sa kauna-unahang pagkakataon, automated ang bilangan sa eleksyon. Ayon sa Comelec, mayroong battery life ang makinang bibilang na 16 na oras, at 11 oras lang ang laan sa pagboto.

Mga imahen mula sa http://www.earthlingorgeous.com at http://www.joeyalarilla.com.

Ang hindi sinasaad ay ang kulturang kaakibat ng blackouts, lalo na sa panahon, sa mismong araw, at matapos ang eleksyon. May pangkalahatang pakiwari ng agam-agam sa napakahalagang araw ng pagboto. At hindi nakakatulong ang kawalan-kumpiyansa ng mamamayan sa pagiging sagrado at sikreto ng kanilang balota at karapatang bumoto kung may malawakang blackout.

Ang epekto sa minimum, may resulta pero hindi lubos na katanggap-tanggap dahil sa kontexto ng pagkapanalo. Parating kabuntot ang katanungan at isyu hinggil sa pagmamaniobra at pandaraya. Sa maximum, ang “no el” (no elections) at maging failure of elections na scenarios.

No elections dahil hindi lubos na nakahanda ang infrastruktura at personnel para sa automated voting at counting. At wala rin namang malinaw na plano sa rekurso para sa balik manual na eleksyon. Failure of elections naman kapag aktwal na may pagbotong naganap, pero malawakan ang kondisyon para makwestiyon ang ehersisyo sa liberal na demokrasya.

Sa dalawang scenarios, si Arroyo lang naman ang makikinabang. Mas tiyak ang katig ng kanyang namamayaning burukrasya para sa mga scenario na maaring maganap. At ito ang rekurso ni Arroyo sa pagpolitisa sa phenomenon ng el nino: gawing lubhang mainit ang panahon at kondisyon ng eleksyon, pero gawin din, tulad ng el nino, na wala nang magagawa ang mga tao hinggil dito.

Sa kapaligiran ng U.P. at iba pang lugar, tuyot na ang damuhan. Matatamlay ang halaman. Ngayon ay may lamig pa sa umaga pero sa kalakhan ng araw, di lamang naglalaho ito, wala pang rekurso sa ibang maaliwalas na espasyo maliban sa malls at aircon na lugar. Naisip ko tuloy na ang disenyo ng mga gusali sa bansa ay talagang makakanluranin. Kailangan ng aircon para magkaroon ng katiwasayan sa mainit na temperatura.

Imahen mula sa http://www.flickrhivemind.net.

Kapag nagbro-brownout, madilim at mainit ang loob. Walang klase, walang opisina. At kahit walang magagawa, hindi matiwasay ang pakiramdam. Tahimik na nakakaalarmang magbilang ng sandali. Madalas tumingin sa relo habang nagpapaypay kahit hindi naman mapapabilis ang pagtapos sa brownout.

Enero pa lang at mainit na. At ang tanging maagang nakikinabang sa el nino ay ang pangulong nagpopolitisa nito.

Unang nailathala sa Pasintabi kolum noong ika-13 ng Marso, 2010, Pinoyweekly.org.